พัฒนาเครือข่ายคุณธรรม

ในปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๕๘ (๑ ตุลาคม ๒๕๕๗ – ๓๐ กันยายน ๒๕๕๘) ที่ผ่านมา  ศูนย์คุณธรรม ได้ดำเนินการพัฒนาส่งเสริมบูรณาการการทำงานร่วมกับเครือข่ายต่างๆ ในการขับเคลื่อนการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรมและธรรมาภิบาล ใน ๖ กลุ่มเครือข่าย ประกอบด้วย 

๑) เครือข่ายกลุ่มการศึกษา   ๒) เครือข่ายกลุ่มชุมชน  ๓) เครือข่ายองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น  ๔) เครือข่ายกลุ่มธุรกิจ   ๕) เครือข่ายสื่อมวลชน   ๖) เครือข่ายกลุ่มศาสนา


 ๑) เครือข่ายกลุ่มการศึกษา

๑.๑ ภาคเหนือ  สถานศึกษาลงนามความร่วมมือกับศูนย์คุณธรรม ๒ แห่ง เพื่อขยายผลการพัฒนาคุณธรรมใน  ๑๔ โรงเรียน ในจังหวัดเชียงใหม่  โดยมีแนวทางการสนับสนุนโครงการ ๒ เรื่อง คือ การอนุรักษ์วัฒนธรรมอัตลักษณ์ล้านนา และส่งเสริมยกย่องคนต้นแบบของนักเรียนในโรงเรียนมัธยมศึกษาชั้นนำ เช่น โรงเรียนวัฒนโนทัยพายัพ โรงเรียนยุพราชวิทยาลัย โรงเรียนนวมินทราชูทิศพายัพ ฯลฯ การพัฒนาศักยภาพโรงเรียนคุณธรรมชั้นนำในเขตพื้นที่การประถมศึกษา เชียงใหม่เขต ๑ ให้เข้าใจแนวทางการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมผ่านการเรียนรู้ของศูนย์การเรียนรู้ธุรกิจเชิงคุณธรรมในจังหวัดเชียงใหม่ 

 

 การอนุรักษ์วัฒนธรรมอัตลักษณ์ล้านนา และส่งเสริมยกย่องคนต้นแบบ โดย สนับสนุนเครือข่ายโรงเรียนมัธยมในจังหวัดเชียงใหม่ ภายใต้แนวคิดเปิดบ้านคุณธรรม ในโครงการ คนซื่อตรง ดำรงอัตลักษณ์ล้านนา ณ โรงเรียนวัฒโนทัยพายัพ นำโดยโรงเรียนวัฒโนทัยพายัพ โรงเรียนนวมินทราชินูทิศพายัพ โรงเรียนยุพราชวิทยาลัย โรงเรียนวัดช้างเคี่ยน เพื่อเชิดชูเกียรติบุคคลต้นแบบ "ตามรอยคนดีศรีล้านนา" ภายในงานมีการมอบรางวัลคนดี  ศรีล้านนาที่อนุรักษ์ด้านภาษาคีตศิลป์ และการแต่งกายพื้นเมืองจนเป็น  อัตลักษณ์การแสดงศิลปะวัฒนธรรมล้านนาของเด็กนักเรียน และการแสดงผลงานโครงงานคุณธรรมต่างๆ ของนักเรียน  ที่เข้าร่วมโครงการ ทำให้ผู้เข้าร่วมงาน เกิดความประทับใจ และมีความพร้อมขยายผลสู่โรงเรียนใกล้เคียงที่สนใจต่อไป 

network 2

network 1
 

๑.๒ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  สถานศึกษาลงนามความร่วมมือจำนวน ๕ แห่ง เพื่อดำเนินการขยายผลใน ๕๘ โรงเรียน โดยมีแนวทางการส่งเสริมคุณธรรม ๒ ด้าน คือ ๑) การดำเนินงานตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อปรับเปลี่ยนทัศนคติของนักเรียนต่ออาชีพเกษตรกรรม ให้รู้คุณค่าและพัฒนานวัตกรรมการเรียนรู้ที่หลากหลาย เช่น โรงเรียนน้ำเกลี้ยงวิทยา จังหวัดศรีสะเกษ  ทำโครงงาน ๑ ไร่ รายได้ ๑ แสน โรงเรียนหนองแวง จังหวัดมุกดาหาร ทำโครงงานคุณธรรมปลูกข้าวนาโน ฯลฯ  ๒)  จิตอาสา สามารถดูแล ให้บริการชุมชนตนเองได้เช่น โรงเรียนหนองแวงทำโครงงานคุณธรรม จิตอาสา บ้าน วัด ชุมชน โรงเรียน (บวรช.) โดย อบต. สนับสนุนงบประมาณให้โรงเรียนเป็นแกนนำจัดการขยะในชุมชน รวมถึงมีรูปธรรมการขับเคลื่อนงานขยายผลไปสู่โรงเรียนมัธยมศึกษาจังหวัดมุกดาหาร ๓๐ โรงเรียน การสัมมนาจัดทำแผนการขับเคลื่อนคุณธรรมจริยธรรมในสถานศึกษาให้กับคณะผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษา และจัดอบรมครูหัวหน้ากลุ่มสาระ ๘ กลุ่ม ในจังหวัดมุกดาหาร รวม ๒๗๐ คน

การอบรมพัฒนาศักยภาพเครือข่ายแกนนำโรงเรียนเครือข่าย “หลักสูตร
SR-School”ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นการอบรมเพื่อนำหลักสูตรของศูนย์คุณธรรมไปใช้เป็นเครื่องมือในการพัฒนา เพื่อสร้างความตระหนักและปลูกจิตสำนึกด้านคุณธรรมให้กับบุคลากรครู นำความรู้จากการพัฒนาศักยภาพครูไปสู่การปฏิบัติ รวมทั้งเสริมสร้างความเข้มแข็งขับเคลื่อนเครือข่ายคุณธรรมภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยมีสถานศึกษา จำนวน ๑๔ แห่งเข้าร่วมประชุม ผู้เข้าร่วมประชุมประกอบด้วย ผู้บริหาร ครู จำนวน ๑๔๓ คน ผลที่ได้รับจากการเข้าร่วมอบรม ทำให้ผู้บริหาร ครู รู้ปัญหาด้านคุณธรรมในสถานศึกษาของตน อาทิ ความรับผิดชอบ เด็กไม่ส่งการบ้าน ไม่ส่งงาน ทิ้งขยะไม่ถูกที่ หนีเรียน เป็นต้น และสามารถนำสื่อ เครื่องมือการส่งเสริมพัฒนาคุณธรรมของศูนย์คุณธรรมไปใช้ ทั้งนี้เครือข่ายแกนนำโรงเรียนได้มีข้อเสนอให้ศูนย์คุณธรรมนัดหมายให้มีเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ผลที่ได้จากการอบรมนำไปเสนอร่วมกัน เพื่อให้เกิดการเชื่อมโยง และสร้างนวัตกรรมใหม่ด้านคุณธรรม และให้ศูนย์คุณธรรมทำหน้าที่ติดตาม Coaching โรงเรียนที่เข้ารับการอบรมส่งผลงานวิจัยเชิงคุณธรรมเพื่อประกวด/ยกย่อง

network 3

๑.๓ ภาคกลาง จัดอบรมหลักสูตร “การบริหารสถานศึกษาอย่างมีความรับผิดชอบ :SR-School” ระหว่างวันที่ ๑๑ - ๑๒ กันยายน ๒๕๕๘ ณ จังหวัดฉะเชิงเทรา มีเครือข่ายการศึกษาภาคกลางตอนบน และภาคกลางตอนล่าง จำนวน ๑๒ โรงเรียนเข้าร่วม ผู้เข้าร่วมการอบรมประกอบด้วยผู้บริหาร ครู วัตถุประสงค์การจัดอบรมเพื่อมุ่งเน้นบทบาทครูประจำชั้นกับการพัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน สร้างเครื่องมือในการพัฒนา สร้างความตระหนักและปลูกจิตสำนึกด้านคุณธรรมให้กับบุคลากรครูแกนนำ และนำความรู้จากการพัฒนาศักยภาพครูแกนนำไปสู่การปฏิบัติ  รวมทั้งเสริมสร้างความเข้มแข็งขับเคลื่อนเครือข่ายโรงเรียนคุณธรรมให้เกิดการเชื่อมโยง มีกลไกในการขับเคลื่อนงานในพื้นที่ เพื่อนำไปสู่การเปลี่ยนแปลง พัฒนายกระดับแหล่งเรียนรู้  ผู้บริหารและครูที่เข้าร่วมอบรมมีความรู้ความเข้าใจเรื่องการบริหารสถานศึกษาด้วยความรับผิดชอบ และนำกระบวนการสร้างความรับผิดชอบไปใช้กับโรงเรียนและการฝึกอบรมครูในโรงเรียนของตนให้เกิดความสุข มีความเข้าใจด้านการพัฒนาผู้เรียนเพิ่มขึ้น ทราบปัญหาด้านคุณธรรมในสถานศึกษาของตน เช่น  ไม่ส่งการบ้าน นักเรียนมาสาย ทิ้งขยะไม่ถูกที่ การแต่งกาย และพูดจาไม่สุภาพ เป็นต้น

๑.๔ ภาคใต้ สถานศึกษาลงนามความร่วมมือ ๔ แห่ง และดำเนินการใน ๑๓ โรงเรียน  โดยส่งเสริมการพัฒนาแหล่งเรียนรู้เชิงคุณธรรมในการขยายผลคุณธรรม ๒ ด้าน คือ ๑) ด้านวินัย ความพอเพียง ได้แก่ โรงเรียนต้นบากราษฎร์บำรุง (แม่ข่าย) ที่มีความสำเร็จเป็นที่ประจักษ์เกิดการยอมรับจากโรงเรียนลูกข่ายและผู้ปกครอง ว่าการบ่มเพาะเด็กในเรื่องเล็กๆ (การวางรองเท้า) ทำต่อเนื่องจนเป็นนิสัย ก็จะเกิดวินัย ซึ่งจะส่งผลต่อการเรียนดีขึ้น ๒) ด้านครอบครัวอบอุ่น เช่น โรงเรียนกันตังรัษฏาศึกษา (แม่ข่าย) และโรงเรียนลูกข่าย ที่มีบริบทครอบครัวนักเรียนส่วนใหญ่เป็นครอบครัวเชิงเดี่ยว หรือครอบครัวแตกแยก การพัฒนาผู้เรียนให้เกิดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนจึงต้องควบคู่กับกิจกรรมพัฒนาคุณธรรมให้นักเรียนเห็นคุณค่าตนเอง โดยสำนักงานเขตพื้นที่การประถมศึกษาตรัง เขต ๑ มีนโยบายสนับสนุนการส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรม ติดตามกิจกรรมโรงเรียนในสังกัด 

 

๒) เครือข่ายกลุ่มชุมชน

 

     มีเป้าหมายในการนำผลจากการจัดสมัชชาคุณธรรมระดับชาติไปสู่การขับเคลื่อนงานสมัชชาคุณธรรมในระดับพื้นที่และการนำข้อตกลงร่วมไปสู่การปฏิบัติเพื่อการขับเคลื่อนสังคมคุณธรรม  รวมถึงการพัฒนาศักยภาพองค์กร/เครือข่ายให้มีความเข้มแข็งเป็นกลไกการขับเคลื่อนงานในพื้นที่/ภาค สรุปผลการดำเนินงานดังนี้

              ๒.๑ ภาคเหนือ มีความร่วมมือ ๒ องค์กร โดยดำเนินงานขยายผลใน ๓๒ องค์กร มีแนวทางการส่งเสริมพัฒนาแหล่งเรียนรู้เชิงคุณธรรม เพื่อขยายผลคุณธรรม ๒ ด้าน คือ ๑) ดำเนินการตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ได้แก่ วัดพระบรมธาตุดอยผาส้ม จังหวัดเชียงใหม่ เป็นศูนย์กลางขยายความรู้การอนุรักษ์ป่าและพัฒนาอาชีพเพื่อแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจให้กับชุมชนในอำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ ๖ ชุมชน ๒) ธุรกิจชุมชนคุณธรรม ได้แก่ กิจวิจัยเพื่อพัฒนาท้องถิ่นของจังหวัดเชียงใหม่ ร่วมกับศูนย์คุณธรรมในการพัฒนาศูนย์เรียนรู้เชิงคุณธรรม ๔ ศูนย์เรียนรู้ “สร้างนวัตกรรมการเรียนรู้ธุรกิจชุมชนเชิงคุณธรรม ปีที่ ๒” ขยายผลให้กับโรงเรียนระดับประถมศึกษาและโรงเรียนขยายโอกาส ๑๙ โรงเรียน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ๓ แห่ง  

   ๒.๒ ภาคใต้ มีความร่วมมือ ๑ องค์กร โดยดำเนินงานขยายผลใน ๔ โรงเรียน มีแนวทางการส่งเสริมพัฒนาแหล่งเรียนรู้เชิงคุณธรรม ได้แก่ ศูนย์การเรียนรู้ชุมชนสวนสร้างสุขบ้านเกาะทัง จังหวัดพัทลุง เพื่อขยายผลรูปแบบการจัดกิจกรรมพื้นที่สร้างสรรค์ให้เด็กและเยาวชน เรียนรู้ศิลปะ วัฒนธรรมพื้นบ้านและพัฒนาทักษะการอยู่ร่วมกันในสังคมของเด็ก ให้กับโรงเรียน ๔ แห่งในชุมชนใกล้เคียง

 

network 4

๒.๓ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สนับสนุนองค์กรใหม่ คือกลุ่มเกษตรอินทรีย์  ข้าวคุณธรรม จังหวัดยโสธร เพื่อสร้างการเชื่อมโยงเครือข่ายในพื้นที่

๒.๔ การจัดอบรมนักสร้างสุขชุมชน รุ่นที่ ๑  ร่วมกับภาคีเครือข่าย ๘ องค์กร ได้แก่ สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน มหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย  มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ กระทรวงการพัฒนาสังคมฯ มูลนิธิหัวใจอาสา สมาคมนักสร้างสุขภาวะองค์กร กองทุนเวลาเพื่อสังคม ระหว่างวันที่ ๑๘ – ๒๐ พฤษภาคม ๒๕๕๘ ณ มหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย โดยมีผู้เข้ารับการอบรมจากแกนนำชุมชน ๑๒ จังหวัด และองค์กร หน่วยงาน จำนวน ๑๓๗ คน ผลจากการจัดอบรมครั้งนี้ ทำให้เกิดเครือข่ายนักสร้างสุขชุมชน ที่จะใช้เครื่องมือการจัดทำธรรมนูญความสุขชุมชน ไปสู่การขยายผลในพื้นที่ชุมชนหรือตำบลข้างเคียง จากเดิมที่ดำเนินการมา เพื่อเป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อนสังคมคุณธรรมเชิงพื้นที่ และจากการจัดเวทีดังกล่าว เครือข่ายนักสร้างสุขชุมชนได้จัดให้มีเวทีตลาดนัดความสุขชุมชน ณ อำเภอโพธิวิชชาลัย จังหวัดสระแก้ว ซึ่งได้รับความสนใจจากชุมชน และภาคีเครือข่าย เข้าร่วมงานรวมทั้งสิ้น ๒๐๐ คน ในการจัดงานดังกล่าวชุมชนได้เรียนรู้และมีประสบการณ์ในการจัดทำธรรมนูญความสุขชุมชน จากตำบลต้นแบบ และได้เรียนรู้กิจกรรมเพื่อสร้างความสุขชุมชน ตามเป้าหมายความสุขที่เหมาะสมกับบริบทของตนเอง และมีความสนใจที่จะนำเครื่องมือนี้ ไปขยายผลต่อไปในจังหวัดสุพรรณบุรี และชัยนาท

 

๓) เครือข่ายองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น  

มีเป้าหมายในการพัฒนาเป็นองค์กรคุณธรรมต้นแบบ เพื่อเป็นกลไกการขับเคลื่อนคุณธรรม จริยธรรมและธรรมาภิบาลร่วมกับองค์กรชุมชนในพื้นที่ อาทิ กิจวิจัยเพื่อพัฒนาท้องถิ่นได้ทำข้อตกลงความร่วมมือกับศูนย์คุณธรรม จัดทำคู่มือการประยุกต์ใช้ตัวชี้วัดความซื่อตรงขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และส่งเสริมการนำตัวชี้วัดความซื่อตรงตามแผนความซื่อตรงแห่งชาติ ไปใช้เป็นเครื่องมือในการบริหารกิจการขององค์กร ซึ่งดำเนินงานกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ใน ๒ กลุ่มเป้าหมาย คือ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นพื้นที่ภาคเหนือ  ๒๘ องค์กร และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นพื้นที่จังหวัดคุณธรรม ๔ จังหวัดนำร่อง และ อปท. อื่นๆ ไม่น้อยกว่า ๘๐ แห่ง ตามเป้าหมายตัวชี้วัดองค์กร 

 

๔) เครือข่ายกลุ่มธุรกิจ  

มีเป้าหมาย สร้างความร่วมมือกับองค์กรธุรกิจในการส่งเสริมคุณธรรมในองค์กรธุรกิจและการสนับสนุนองค์กรเครือข่ายภาคีอื่นในการขับเคลื่อนงาน โดยมีการจัดทำข้อมูลเกี่ยวกับบทบาทขององค์กรภาคธุรกิจ ที่มีการส่งเสริมการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรมในสถานศึกษา เพื่อใช้เป็นแนวทางในการเชื่อมโยงเครือข่ายองค์กรภาคธุรกิจ ที่ส่งเสริมกิจการเพื่อสังคม 

 

๕) เครือข่ายสื่อมวลชน  

มีเป้าหมายให้สมาคมวิชาชีพและสื่อจากหน่วยงานต่างๆ ได้นำเอาจริยธรรมวิชาชีพสื่อไปเสริมสร้างความรู้กับนักศึกษาสื่อมวลชน และนักสื่อมวลชนรุ่นใหม่ เพื่อสร้างเครือข่าย “สื่อมวลชนน้ำดี” เป็นกลไกในการสร้างสังคมคุณธรรม โดย สมาคมวิชาชีพสื่อ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและสื่อ จาก ๑๘ หน่วยงานได้ร่วมมือกับศูนย์คุณธรรมพัฒนาหลักสูตร “จริยธรรมสื่อมวลชน” ให้เป็นหลักสูตรการสอนสำหรับนักศึกษาสื่อมวลชน และนักสื่อมวลชนรุ่นใหม่

 

๖)  เครือข่ายกลุ่มศาสนา  

มีเป้าหมายส่งเสริมสถาบันศาสนาทุกศาสนา เป็นกลไกพัฒนาคุณธรรม จริยธรรมให้กับคนในสังคมร่วมกับองค์กรเครือข่ายชุมชนในพื้นที่ ดังนี้ 

การส่งเสริมโรงเรียนคุณธรรมนำร่องเครือข่ายคาทอลิก” ศูนย์คุณธรรมจัดกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการ “กิจกรรมส่งเสริมโรงเรียนคุณธรรมนำร่องเครือข่ายคาทอลิก” โดยมีโรงเรียนเครือข่ายคาทอลิกนำร่องเข้าร่วม ๓ แห่งคือ ๑) โรงเรียนไตรราชวิทยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ๒) โรงเรียนมารีย์อนุสรณ์ จังหวัดบุรีรัมย์ ๓) โรงเรียนพระหฤทัยดอนเมือง กรุงเทพฯ การดำเนินงาน แบ่งเป็น ๒ ระยะ ดังนี้

ระยะที่ ๑ ทบทวน วิเคราะห์กิจกรรมที่โรงเรียนดำเนินการและวิเคราะห์ปัญหาคุณธรรมว่าปัญหาใดเป็นปัญหาเร่งด่วน โดยมีประเด็นคุณธรรม ๔ ประการ ที่ดำเนินการร่วมทั้ง ๓ แห่ง ซึ่งผลลัพธ์ของกิจกรรมจะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงและเป็นต้นแบบให้กับโรงเรียนคาทอลิกทั่วประเทศ คือ ความรับผิดชอบ (ครู นักเรียน) จิตอาสา (เมตตา) ซื่อสัตย์ (การพูด การกระทำ) และความพอเพียง จากการดำเนินงานระยะแรกได้ดำเนินการขับเคลื่อนงานส่งเสริมคุณธรรมความดี ผลที่ได้รับจากการจัดกิจกรรม คือ โรงเรียนเครือข่ายคาทอลิกนำร่องทั้ง ๓ แห่ง ให้ความสำคัญและร่วมกันวางแผนจัดกิจกรรมส่งเสริมคุณธรรมสำหรับนักเรียน และแผนการพัฒนาคุณธรรมในสถานศึกษา ได้แก่ ความซื่อสัตย์ ความรับผิดชอบ และมีวินัย  

ระยะที่ ๒ โรงเรียนเครือข่ายคาทอลิกนำร่อง ๓ แห่ง นำเสนอผลการดำเนินงาน ทั้งนี้ศูนย์คุณธรรมจะติดตามประเมินผลการดำเนินงาน โดยนำผลที่เกิดจากการทำกิจกรรมมานำเสนอแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน

 

network 6