ศคธ. เปิดเวทีรับฟังความคิดเห็น ต่อยอด “ข้อมูลสถานการณ์คุณธรรม” สู่ข้อเสนอเชิงนโยบาย เพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงคุณธรรมที่เกิดขึ้นจริงในสังคม

7 ตุลาคม 2569 ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) โดยกลุ่มงานวิจัยนวัตกรรมและระบบพฤติกรรมไทย จัดประชุมรับฟังความคิดเห็นประกอบการจัดทำ (ร่าง) ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายจากโครงการสำรวจสถานการณ์คุณธรรมด้วยดัชนีชี้วัดคุณธรรมและทุนชีวิต ปี 2569 ณ โรงแรมอีสติน แกรนด์ พญาไท โดยมีผู้แทนจากหน่วยงานด้านนโยบายและหน่วยงานภาครัฐ 13 หน่วยงาน ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองและข้อเสนอแนะ เพื่อร่วมกันพัฒนาแนวทางการส่งเสริมคุณธรรมให้สามารถนำไปใช้ได้จริงในระดับนโยบาย พื้นที่ และชุมชน

ดร.ยงจิรายุ อุปเสน รองผู้อำนวยการ รักษาการแทนผู้อำนวยการศูนย์คุณธรรม กล่าวว่า ศูนย์คุณธรรมมุ่งทำหน้าที่เป็นองค์กรที่ขับเคลื่อนงานส่งเสริมคุณธรรมบนฐานขององค์ความรู้ โดยเชื่อมโยง “ความรู้” จากงานวิจัยให้ลงไปสู่ “การปฏิบัติ” และสามารถนำไปใช้ตอบโจทย์สังคมได้จริง ขณะที่ น.ส.ธัญลักษณ์ ศรีสง่า หัวหน้ากลุ่มงานเชี่ยวชาญ กลุ่มงานวิจัยนวัตกรรมและระบบพฤติกรรมไทย ได้ชี้แจงวัตถุประสงค์ของการประชุม พร้อมนำเสนอความเชื่อมโยงเชิงนโยบายของเครื่องมือดัชนีชี้วัดคุณธรรมและทุนชีวิต ซึ่งเป็นฐานข้อมูลสำคัญสำหรับทำความเข้าใจสถานการณ์คุณธรรมของคนไทย

คณะนักวิจัยได้นำเสนอผลสำรวจสถานการณ์คุณธรรม ปี 2569 พบว่า คุณธรรม 5 ด้าน ได้แก่ พอเพียง วินัยรับผิดชอบ สุจริต จิตสาธารณะ และกตัญญู ของประชาชน 3 ช่วงวัย ได้แก่ 13–24 ปี 25–40 ปี และ 41 ปีขึ้นไป มีค่าเฉลี่ย 4.63 จากคะแนนเต็ม 6 อยู่ในระดับพอใช้ โดยเพิ่มขึ้นร้อยละ 6.2 เมื่อเทียบกับปี 2568 และเพิ่มขึ้นร้อยละ 1.5 เมื่อเทียบกับปีฐาน 2565 สะท้อนให้เห็นทั้งพัฒนาการและโจทย์ที่สังคมยังต้องร่วมกันขับเคลื่อนต่อไป

จากข้อมูลดังกล่าว คณะนักวิจัยได้เสนอแนวทางเชิงนโยบาย 10 ประเด็น ตั้งแต่การส่งเสริมคุณธรรมแบบบูรณาการในทุกพื้นที่ชีวิต การสร้างทักษะการตัดสินใจจากสถานการณ์จริง การสร้างพลังของคนใกล้ตัวและแบบอย่างที่ดี การรู้เท่าทันสื่อและ AI การฟื้นการมีส่วนร่วมของคนทุกช่วงวัยในชุมชน ไปจนถึงการรับมือแรงกดดันทางเศรษฐกิจและสังคม การคุ้มครองประชาชนจากภัยออนไลน์ การสร้างระบบองค์กรและ KPI ที่โปร่งใส การพัฒนาระบบพี่เลี้ยงต่างวัย และการติดตามผลการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมด้านคุณธรรมที่เกิดขึ้นจริง

หัวใจสำคัญของการประชุมครั้งนี้ คือการทำให้ “ข้อมูล” ไม่หยุดอยู่เพียงตัวเลข แต่ถูกนำไปใช้เป็นฐานในการออกแบบการส่งเสริมคุณธรรมที่เหมาะกับบริบทของประชาชน โดยผู้เข้าร่วมเสนอให้การขับเคลื่อนดำเนินผ่านกลไกระดับกระทรวงและระดับพื้นที่ อาทิ ผู้ว่าราชการจังหวัดและสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัด ควบคู่กับการสร้างความเข้มแข็งของกลไกชุมชน การบูรณาการหลายภาคส่วน และการเชื่อมโยงคนต่างวัยให้มีพื้นที่เรียนรู้และทำกิจกรรมร่วมกัน

นอกจากนี้ ยังมีข้อเสนอให้พัฒนาเครื่องมือสำรวจสำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 13 ปี แยกข้อมูลกลุ่มผู้มีอายุ 60 ปีขึ้นไป เพื่อให้สามารถออกแบบการขับเคลื่อนที่ตอบโจทย์ผู้สูงวัยได้ชัดเจนยิ่งขึ้น รวมทั้งจัดทำชุดเครื่องมือพร้อมคู่มือเผยแพร่ทางออนไลน์ เพื่อให้หน่วยงานและภาคส่วนต่าง ๆ สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการสำรวจและพัฒนางานส่งเสริมคุณธรรมได้อย่างสะดวก

ศูนย์คุณธรรมจึงไม่ได้ทำหน้าที่เพียง “สำรวจว่าคนไทยมีคุณธรรมอยู่ในระดับใด” แต่ทำหน้าที่เชื่อมต่อระหว่างงานวิจัย ข้อมูลเชิงประจักษ์ และการกำหนดแนวทางเชิงนโยบาย เพื่อให้การส่งเสริมคุณธรรมตอบโจทย์ปัญหาที่ประชาชนเผชิญจริง ตั้งแต่แรงกดดันทางเศรษฐกิจ ภัยออนไลน์ การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี ไปจนถึงความสัมพันธ์ระหว่างคนต่างวัยในชุมชน

สำหรับข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะจากการประชุมครั้งนี้ คณะนักวิจัยจะนำไปประมวลและเพิ่มเติมใน (ร่าง) ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ก่อนเผยแพร่ต่อหน่วยงานและภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง เพื่อใช้เป็นข้อมูลประกอบการออกแบบมาตรการและการขับเคลื่อนงานส่งเสริมคุณธรรมในระดับต่าง ๆ ต่อไป

เพราะการสร้างสังคมคุณธรรมไม่ใช่เพียงการบอกให้คน “เป็นคนดี” แต่ต้องสร้างระบบ สภาพแวดล้อม และโอกาสที่เอื้อให้คนสามารถเลือกทำความดีและนำคุณธรรมไปใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน ซึ่งเป็นบทบาทสำคัญของศูนย์คุณธรรมในการเชื่อม “องค์ความรู้” สู่ “การเปลี่ยนแปลง” เพื่อสร้างสังคมที่ คนดีมีพื้นที่ยืน ความดีมีพื้นที่ในสังคม

ข่าวและภาพ: กลุ่มงานวิจัยนวัตกรรมและระบบพฤติกรรมไทย

#ศูนย์คุณธรรม #ทำดีไม่ต้องเดี๋ยว #คนดีมีพื้นที่ยืน #ความดีมีพื้นที่ในสังคม #กระทรวงวัฒนธรรม

ติดตามข้อมูลข่าวสารเพิ่มเติมได้ที่

🌐 Facebook : ศูนย์คุณธรรม https://www.facebook.com/MoralCenter
🎥 YouTube : Moral Channel https://youtube.com/user/moralcenter